Grok یا گراک یک دستیار هوش مصنوعی است که توسط شرکت xAI توسعه یافته و ارتباط نزدیکی با شبکه اجتماعی X دارد. این ابزار می‌تواند به سؤالات پاسخ دهد، متن و کد تولید کند، وب و محتوای عمومی X را جست‌وجو کند، تصاویر را تحلیل کند و در نسخه‌ها و محصولات پشتیبانی‌شده، تصویر و ویدئو بسازد.

بسیاری از کاربران Grok را با عنوان «هوش مصنوعی ایلان ماسک» می‌شناسند؛ زیرا ایلان ماسک بنیان‌گذار xAI و مالک شبکه X است. بااین‌حال، برای ارزیابی دقیق Grok باید آن را به‌عنوان یک اکوسیستم مستقل شامل رابط گفت‌وگو، مدل‌های زبانی، مدل‌های تولید رسانه و API توسعه‌دهندگان بررسی کرد.

مهم‌ترین تفاوت Grok با بسیاری از چت‌بات‌ها، دسترسی آن به ابزارهای جست‌وجوی زنده وب و شبکه X است. این قابلیت می‌تواند برای بررسی موضوعات روز، خبرها، واکنش کاربران و ترندهای اجتماعی مفید باشد؛ اما محتوای شبکه‌های اجتماعی همیشه قابل اعتماد نیست و باید راستی‌آزمایی شود.

در این مقاله یاد می‌گیرید:

• Grok چیست و چه ارتباطی با X و xAI دارد؟
• چگونه از Grok در وب و موبایل استفاده کنیم؟
• چگونه با Grok به زبان فارسی صحبت کنیم؟
• قابلیت جست‌وجوی وب و X چگونه کار می‌کند؟
• چگونه با Grok عکس و ویدئو بسازیم؟
• مدل‌های مختلف Grok چه تفاوتی دارند؟
• Grok برای برنامه‌نویسی چگونه است؟
• چگونه Grok API را به نرم‌افزار متصل کنیم؟
• چگونه مدل‌های موجود را از طریق API درواره فراخوانی کنیم؟
• تنظیمات حریم خصوصی Grok در X کجاست؟

Grok چیست؟

Grok نام دستیار هوش مصنوعی و خانواده‌ای از مدل‌های شرکت xAI است. این مدل‌ها برای پردازش زبان، استدلال، تحلیل تصویر، برنامه‌نویسی، استفاده از ابزار و تولید رسانه طراحی شده‌اند.

Grok را می‌توان از چند مسیر استفاده کرد:

• از داخل شبکه اجتماعی X
• از طریق وب‌سایت یا اپلیکیشن رسمی Grok
• با API شرکت xAI
• از طریق ارائه‌دهندگان و API Gatewayهای پشتیبانی‌کننده
• در ابزارهای برنامه‌نویسی و Agentهای سازگار

بنابراین Grok فقط یک چت‌بات داخل X نیست. توسعه‌دهندگان می‌توانند مدل‌های آن را به وب‌سایت، اپلیکیشن، سیستم تحقیق، ابزار کدنویسی یا Agent اختصاصی متصل کنند.

تلفظ و معنی Grok چیست؟

واژه Grok معمولاً در فارسی «گراک» تلفظ می‌شود، هرچند برخی کاربران آن را «گروک» نیز جست‌وجو می‌کنند.

این واژه از یک اثر علمی‌تخیلی وارد زبان انگلیسی شده و به معنای درک عمیق و شهودی یک موضوع به کار می‌رود. در فضای فناوری نیز گاهی می‌گویند:

I grok it.

یعنی «آن را عمیقاً درک می‌کنم».

سازنده Grok کیست؟

Grok توسط شرکت xAI توسعه داده شده است. xAI یک شرکت فعال در زمینه مدل‌های هوش مصنوعی، زیرساخت محاسباتی، ابزارهای توسعه و محصولات مبتنی بر AI است.

ارتباط نزدیک Grok با X باعث شده این دستیار بتواند در محصولات پشتیبانی‌شده به محتوای عمومی و جاری شبکه X دسترسی پیدا کند. این ویژگی برای دنبال‌کردن ترندها مزیت محسوب می‌شود، اما خود X نیز هشدار می‌دهد که Grok ممکن است اطلاعات نادرست ارائه کند یا بخشی از Context را از دست بدهد.

Grok چه کارهایی انجام می‌دهد؟

پاسخ‌گویی به سؤالات

می‌توانید درباره موضوعات عمومی، فنی، آموزشی و تحلیلی سؤال بپرسید.

تولید و بازنویسی متن

Grok می‌تواند:

• مقاله بنویسد؛
• متن را خلاصه کند؛
• ایمیل و گزارش آماده کند؛
• متن تبلیغاتی تولید کند؛
• لحن نوشته را تغییر دهد؛
• متن را ترجمه یا ویرایش کند.

جست‌وجوی وب

در نسخه‌های مجهز به ابزار Search، Grok می‌تواند اطلاعات جدید را از وب جست‌وجو و در پاسخ استفاده کند.

جست‌وجوی شبکه X

این قابلیت برای بررسی پست‌ها، واکنش‌ها و بحث‌های عمومی X کاربرد دارد.

تحلیل تصویر

مدل‌های چندوجهی Grok می‌توانند تصویر ورودی را بررسی و درباره محتوای آن پاسخ دهند.

تولید تصویر

مدل‌های Grok Imagine برای ساخت و ویرایش تصویر از متن و تصویر ورودی استفاده می‌شوند.

تولید ویدئو

xAI مدل‌های تولید ویدئو نیز ارائه کرده است. قابلیت، ورودی‌های پشتیبانی‌شده و دسترسی آن به مدل انتخابی بستگی دارد.

برنامه‌نویسی

Grok می‌تواند کد تولید کند، خطاها را تحلیل کند، تست بنویسد و درباره معماری نرم‌افزار پیشنهاد بدهد.

Function Calling

توسعه‌دهندگان می‌توانند ابزارهایی مانند جست‌وجوی محصول، استعلام سفارش یا اجرای محاسبات را در اختیار مدل قرار دهند.

Structured Outputs

مدل‌های پشتیبانی‌شده می‌توانند خروجی را در قالب ساخت‌یافته مانند JSON تولید کنند.

چگونه از Grok استفاده کنیم؟

طبق راهنمای رسمی X درباره Grok، این دستیار در نسخه وب، Android و iOS شبکه X قابل استفاده است؛ البته دسترسی دقیق به کشور، حساب و طرح کاربری بستگی دارد.

روش عمومی استفاده در X:

1. وارد حساب X شوید.
2. در منوی اصلی، گزینه Grok را انتخاب کنید.
3. یک گفت‌وگوی جدید باز کنید.
4. سؤال یا پرامپت خود را بنویسید.
5. در صورت نیاز، قابلیت Search یا حالت استدلال را انتخاب کنید.
6. برای اصلاح پاسخ، سؤال تکمیلی بپرسید.
7. منابع و اطلاعات حساس را پیش از استفاده بررسی کنید.

ممکن است بتوانید از Grok در وب‌سایت و اپلیکیشن مستقل آن نیز استفاده کنید. برای جلوگیری از ورود به صفحات جعلی، لینک‌های رسمی را از وب‌سایت xAI یا X دنبال کنید.

آیا Grok رایگان است؟

ممکن است بخشی از قابلیت‌های Grok به‌صورت رایگان و با محدودیت در اختیار کاربران قرار گیرد. امکانات بیشتر، مدل‌های پیشرفته، تعداد درخواست بالاتر یا تولید رسانه ممکن است به اشتراک نیاز داشته باشند.

شرایط نسخه رایگان می‌تواند تغییر کند و به عوامل زیر وابسته باشد:

• کشور و منطقه
• نوع حساب X
• طرح اشتراک
• مدل انتخابی
• حجم ترافیک سرویس
• نوع درخواست
• تولید تصویر یا ویدئو
• دسترسی به قابلیت‌های تحقیقاتی

استفاده رایگان از رابط Grok به معنی رایگان‌بودن Grok API نیست. API معمولاً بر اساس Token، ابزار استفاده‌شده یا خروجی رسانه‌ای قیمت‌گذاری می‌شود.

آیا Grok فارسی را پشتیبانی می‌کند؟

Grok می‌تواند پرامپت فارسی دریافت و پاسخ فارسی تولید کند. بااین‌حال، کیفیت خروجی فارسی بسته به نوع کار متفاوت است.

برای یک سؤال ساده می‌توانید بنویسید:

تفاوت یادگیری ماشین و هوش مصنوعی مولد را به زبان ساده توضیح بده.

برای خروجی حرفه‌ای‌تر، پرامپت باید دقیق باشد:

یک مقاله ۱۲۰۰ کلمه‌ای درباره کاربرد هوش مصنوعی در
فروشگاه‌های اینترنتی ایران بنویس.

مخاطب:
مدیران کسب‌وکارهای کوچک

لحن:
حرفه‌ای، روان و غیرترجمه‌ای

الزامات:
- متن کاملاً فارسی باشد.
- اصطلاحات تخصصی مهم همراه معادل انگلیسی نوشته شوند.
- آمار بدون منبع ارائه نشود.
- مقاله شامل مقدمه، کاربردهای عملی، ریسک‌ها و جمع‌بندی باشد.
- از جمله‌های تکراری و تبلیغات اغراق‌آمیز پرهیز کن.

System Prompt مناسب برای Grok فارسی

اگر از API استفاده می‌کنید، یک System Prompt ثابت می‌تواند کیفیت فارسی را بهبود دهد:

شما یک دستیار حرفه‌ای فارسی‌زبان هستید.

قواعد:
- پاسخ را به فارسی روان، طبیعی و دقیق بنویس.
- از جمله‌بندی ترجمه‌ای پرهیز کن.
- اصطلاح فنی را بار اول به فارسی و انگلیسی ذکر کن.
- منبع، آمار، نام یا نقل‌قول ساختگی تولید نکن.
- میان واقعیت، تحلیل و پیشنهاد تفاوت بگذار.
- اگر اطلاعات کافی وجود ندارد، عدم قطعیت را اعلام کن.
- برای ادعاهای به‌روز از منابع معتبر استفاده کن.
- متن را متناسب با جهت راست‌به‌چپ ساختاربندی کن.

جست‌وجوی زنده در Grok چگونه کار می‌کند؟

مدل زبانی به‌تنهایی از تمام رویدادهای پس از زمان آموزش خود آگاه نیست. برای پاسخ به سؤال‌های جدید، Grok می‌تواند از ابزارهای جست‌وجو استفاده کند.

منابع جست‌وجو ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• صفحات عمومی وب
• منابع خبری
• محتوای عمومی شبکه X
• اطلاعاتی که نرم‌افزار از طریق ابزار خارجی در اختیار مدل می‌گذارد

جست‌وجوی وب چه زمانی مفید است؟

• خبرهای امروز
• قیمت و مشخصات فعلی محصول
• تغییرات نرم‌افزارها
• اسناد فنی جدید
• وضعیت یک شرکت
• اطلاعات آب‌وهوا
• رویدادهای ورزشی
• قوانین و مقررات جاری
• مقایسه سرویس‌های در حال تغییر

جست‌وجوی X چه زمانی مفید است؟

• بررسی واکنش کاربران
• پیداکردن بحث‌های داغ
• تحلیل برداشت عمومی از یک رویداد
• رصد نام برند
• یافتن گزارش‌های لحظه‌ای
• بررسی محتوای منتشرشده توسط حساب رسمی

چرا نباید به نتیجه جست‌وجو اعتماد کامل کرد؟

محتوای شبکه اجتماعی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• شایعه
• تبلیغات پنهان
• حساب جعلی
• محتوای طنز
• تصویر خارج از Context
• تاریخ اشتباه
• ادعای تأییدنشده
• پست بازنشرشده از منبع نامعلوم

برای اطلاعات مهم از Grok بخواهید:

این موضوع را در وب جست‌وجو کن.

قواعد:
- منابع اولیه و رسمی را در اولویت قرار بده.
- تاریخ انتشار و تاریخ وقوع رویداد را جداگانه ذکر کن.
- ادعاهای تأییدنشده در X را با برچسب «تأییدنشده» مشخص کن.
- برای هر ادعای مهم لینک مستقیم منبع بده.
- اگر منابع با هم اختلاف دارند، اختلاف را توضیح بده.

سپس خودتان لینک‌ها را باز و بررسی کنید.

مدل‌های Grok کدام‌اند؟

فهرست مدل‌های xAI مرتب تغییر می‌کند و برخی مدل‌ها بازنشسته یا به مدل جدید هدایت می‌شوند. در زمان نگارش این مقاله، مستندات xAI مدل‌هایی مانند موارد زیر را نمایش می‌دهند:

• Grok 4.5
• Grok 4.3
• Grok 4.20
• Grok 4.20 Multi-Agent
• Grok Build
• Grok Imagine Image
• Grok Imagine Video

نام‌گذاری مدل‌ها را نباید صرفاً یک شماره نسخه خطی در نظر گرفت. برای مثال، بزرگ‌تر بودن عدد در نام یک مدل لزوماً به معنی جدیدتر یا مناسب‌تر بودن آن برای تمام کاربردها نیست.

اطلاعات نهایی مدل، Context، قیمت و وضعیت دسترسی را در کاتالوگ رسمی مدل‌های xAI بررسی کنید.

Grok 4.5 چیست؟

طبق مستندات رسمی Grok 4.5، این مدل برای استدلال و استفاده از ابزار طراحی شده و قابلیت‌هایی مانند موارد زیر را ارائه می‌کند:

• ورودی متن و تصویر
• Function Calling
• جست‌وجوی وب
• جست‌وجوی X
• اجرای کد
• سطح قابل تنظیم Reasoning
• پشتیبانی از Responses API و Chat Completions

این مدل برای کارهایی مانند تحقیق، تحلیل پیچیده، برنامه‌نویسی و Agent مناسب است.

Grok 4.3 چیست؟

Grok 4.3 یک مدل عمومی با قابلیت‌های Tool Calling، Structured Outputs و Reasoning قابل تنظیم است. این مدل می‌تواند برای درخواست‌های متنوع متنی، تصویری و Agentic استفاده شود.

برخی شناسه‌های مدل‌های قدیمی xAI به Grok 4.3 هدایت می‌شوند. این Redirect می‌تواند از خرابی کد جلوگیری کند؛ اما ممکن است قیمت و رفتار مدل تغییر کند. بنابراین در Production باید مدل واقعی ارائه‌شده را ثبت و پایش کنید.

Grok 4.20 چیست؟

طبق صفحه رسمی Grok 4.20، این مدل از ورودی متن و تصویر، Function Calling، Structured Outputs و Reasoning پشتیبانی می‌کند.

نسخه‌های مختلف آن شامل حالت Reasoning و Non-Reasoning هستند. انتخاب میان این دو باید بر اساس پیچیدگی مسئله انجام شود:

• Non-Reasoning برای پاسخ‌های سریع و ساده
• Reasoning برای تحلیل و حل مسئله پیچیده

Grok 4.20 Multi-Agent چیست؟

نسخه Multi-Agent برای انجام فرایندهای تحقیقاتی عمیق طراحی شده است. در این حالت، چند Agent می‌توانند به‌صورت موازی روی بخش‌های مختلف یک مسئله کار کنند و نتایج را ترکیب کنند.

کاربردهای احتمالی:

• تحقیق چندمنبعی
• تحلیل بازار
• مقایسه محصولات
• بررسی چند فرضیه
• تهیه گزارش عمیق
• جمع‌آوری دیدگاه‌های مختلف

Multi-Agent همیشه انتخاب بهتری نیست. برای سؤال ساده، استفاده از چند Agent فقط هزینه و زمان را افزایش می‌دهد.

Grok Build چیست؟

Grok Build مدل یا محصول متمرکز بر برنامه‌نویسی Agentic است. این مدل برای وظایفی مانند تحلیل کد، تولید Patch، اجرای Workflow مهندسی و استفاده از ابزارهای توسعه طراحی شده است.

بر اساس مستندات رسمی Grok Build، این مدل از متن و تصویر به‌عنوان ورودی و از Function Calling، Structured Outputs و Reasoning پشتیبانی می‌کند.

Grok برای برنامه‌نویسی چگونه است؟

Grok می‌تواند در مراحل مختلف توسعه نرم‌افزار کمک کند:

• توضیح Source Code
• ساخت تابع یا کلاس
• رفع خطا
• تولید تست
• Refactoring
• بررسی امنیت
• طراحی API
• تحلیل Log
• تولید SQL
• نوشتن مستندات
• بررسی Pull Request
• طراحی معماری

اما نوشتن «کد من را درست کن» معمولاً نتیجه مطلوبی ایجاد نمی‌کند.

نمونه پرامپت رفع خطا

نقش:
مهندس ارشد Backend با تخصص Node.js و PostgreSQL

مشکل:
در شرایط ارسال هم‌زمان دو درخواست، موجودی کیف پول
گاهی دوبار مصرف می‌شود.

محیط:
- Node.js
- PostgreSQL
- چند Instance از Backend
- تراکنش فعلی شامل SELECT سپس UPDATE است.

وظیفه:
1. علت Race Condition را مشخص کن.
2. سناریوی بازتولید خطا را بنویس.
3. راه‌حل Atomic پیشنهاد بده.
4. Patch حداقلی ارائه کن.
5. تست هم‌زمانی بنویس.
6. ریسک Deadlock و Retry را توضیح بده.
7. تغییر غیرمرتبط ایجاد نکن.

کد:
[کد را وارد کنید]

نمونه پرامپت Code Review

کد زیر را بررسی کن.

معیارها:
- امنیت
- کنترل دسترسی
- Race Condition
- مدیریت خطا
- نشت اطلاعات
- کارایی
- مقیاس‌پذیری
- خوانایی
- پوشش تست

برای هر مشکل ارائه کن:
- شدت
- محل دقیق
- سناریوی سوءاستفاده یا وقوع
- راه‌حل
- Patch پیشنهادی

مشکلات اثبات‌نشده را با عنوان «احتمال» مشخص کن.

کد تولیدشده را قبل از Merge اجرا، تست و بازبینی کنید. هیچ مدل هوش مصنوعی تضمین نمی‌کند که کد آن امن یا صحیح باشد.

ساخت عکس با Grok

xAI برای تولید تصویر مدل Grok Imagine را ارائه می‌کند. بر اساس مستندات Grok Imagine Image، این مدل می‌تواند متن و تصویر دریافت و تصویر تولید کند.

کاربردها:

• تصویر شاخص مقاله
• عکس تبلیغاتی
• Concept Art
• تصویر شبکه اجتماعی
• Mockup محصول
• پس‌زمینه سایت
• طراحی اولیه کمپین
• ویرایش تصویر موجود

پرامپت ساخت عکس محصول

یک عکس تبلیغاتی کاملاً واقع‌گرایانه از یک ساعت هوشمند
مشکی روی سطح سنگی روشن بساز.

نورپردازی:
نور نرم سه‌نقطه‌ای با بازتاب کنترل‌شده

ترکیب‌بندی:
محصول در یک‌سوم چپ تصویر قرار بگیرد و سمت راست برای
عنوان تبلیغاتی فضای خالی داشته باشد.

محدودیت‌ها:
- هیچ نوشته یا لوگوی اضافی تولید نشود.
- فرم محصول طبیعی باشد.
- بند ساعت تکرار یا معیوب نباشد.
- تصویر شلوغ نباشد.

نسبت تصویر:
16:9

پرامپت ویرایش تصویر

فقط پس‌زمینه این تصویر را به یک دفتر مدرن و مینیمال
تغییر بده.

موارد ثابت:
- چهره فرد
- لباس
- حالت بدن
- نور صورت
- زاویه دوربین

هیچ نوشته، لوگو یا شخص جدیدی اضافه نکن.
عمق میدان کم و نور طبیعی صبح ایجاد کن.

برای استفاده از تصویر واقعی افراد، رضایت آن‌ها و حقوق استفاده از فایل را رعایت کنید.

ساخت ویدئو با Grok

xAI مدل Grok Imagine Video را نیز ارائه می‌کند. قابلیت دقیق هر نسخه متفاوت است. برای مثال، بعضی نسخه‌ها ممکن است Image-to-Video را پشتیبانی کنند، اما Text-to-Video نداشته باشند.

بر اساس مستندات Grok Imagine Video، نسخه مشخص‌شده در آن صفحه برای دریافت تصویر یا ویدئو و تولید ویدئو طراحی شده است و نباید بدون بررسی مستندات، پشتیبانی Text-to-Video را فرض کرد.

پرامپت Image-to-Video

این تصویر را به یک ویدئوی سینمایی آرام تبدیل کن.

حرکت:
- دوربین به‌آرامی به سمت سوژه نزدیک شود.
- پرده‌ها با جریان ملایم هوا حرکت کنند.
- نور صبح به‌تدریج روی میز تغییر کند.
- حرکات طبیعی و بدون لرزش باشند.

موارد ثابت:
- چهره و هویت سوژه تغییر نکند.
- ساختار اتاق ثابت بماند.
- شیء جدیدی ظاهر نشود.
- هیچ متن یا لوگویی اضافه نشود.

حس:
آرام، حرفه‌ای و واقع‌گرایانه

Grok API چیست؟

Grok API به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد مدل‌های xAI را داخل نرم‌افزار خود استفاده کنند.

کاربردها:

• دستیار هوشمند
• موتور تحقیق
• چت‌بات
• دستیار برنامه‌نویسی
• Agent
• تحلیل رسانه
• جست‌وجوی وب و X
• تولید تصویر
• تولید ویدئو
• پردازش انبوه
• خروجی ساختاریافته
• Voice Agent

بر اساس Release Notes رسمی xAI، قابلیت‌هایی مانند Batch API، Voice Agent API و نسل‌های جدید تولید تصویر و ویدئو به این پلتفرم اضافه شده‌اند.

اتصال مستقیم Grok API با Python

ابتدا کتابخانه OpenAI را نصب کنید:

pip install openai

کلید را در متغیر محیطی قرار دهید:

export XAI_API_KEY="YOUR_XAI_API_KEY"

نمونه درخواست:

import os
from openai import OpenAI

client = OpenAI(
    api_key=os.environ["XAI_API_KEY"],
    base_url="https://api.x.ai/v1"
)

response = client.chat.completions.create(
    model="grok-4.5",
    messages=[
        {
            "role": "system",
            "content": (
                "شما یک دستیار فنی فارسی هستید. "
                "اطلاعات یا منبع ساختگی تولید نکنید."
            )
        },
        {
            "role": "user",
            "content": (
                "تفاوت Event Sourcing و ثبت عادی وضعیت "
                "در دیتابیس را با مثال توضیح بده."
            )
        }
    ]
)

print(response.choices[0].message.content)

شناسه مدل، پارامترها و قابلیت‌های آن ممکن است تغییر کنند. پیش از استفاده در Production، کد را با Quickstart و صفحه مدل جاری xAI تطبیق دهید.

اتصال Grok API با JavaScript

npm install openai

import OpenAI from "openai";

const client = new OpenAI({
  apiKey: process.env.XAI_API_KEY,
  baseURL: "https://api.x.ai/v1",
});

const response = await client.chat.completions.create({
  model: "grok-4.5",
  messages: [
    {
      role: "system",
      content: "پاسخ را دقیق، فنی و به زبان فارسی بنویس.",
    },
    {
      role: "user",
      content: "یک معماری امن برای API Gateway هوش مصنوعی طراحی کن.",
    },
  ],
});

console.log(response.choices[0].message.content);

کلید API نباید در JavaScript سمت مرورگر قرار بگیرد. این کد باید در Backend اجرا شود.

استفاده از Reasoning در Grok API

مدل‌های پشتیبانی‌شده امکان تنظیم سطح Reasoning را فراهم می‌کنند. سطوح دقیق به مدل بستگی دارند و ممکن است شامل گزینه‌هایی مانند Low، Medium و High باشند.

الگوی عمومی:

response = client.chat.completions.create(
    model="grok-4.5",
    messages=[
        {
            "role": "user",
            "content": (
                "این معماری پرداخت را از نظر Race Condition، "
                "Idempotency و Double Spending تحلیل کن."
            )
        }
    ],
    reasoning_effort="high"
)

برای درخواست‌های ساده از Reasoning سطح بالا استفاده نکنید؛ زیرا می‌تواند هزینه، زمان و تعداد توکن خروجی را افزایش دهد.

Structured Outputs در Grok

خروجی ساخت‌یافته برای اتصال مدل به Backend اهمیت زیادی دارد.

نمونه Schema:

{
  "category": "billing",
  "priority": "high",
  "sentiment": "negative",
  "summary_fa": "موجودی کاربر پس از پرداخت افزایش پیدا نکرده است."
}

حتی اگر مدل Structured Output تولید می‌کند، Backend باید داده را Validation کند.

نمونه با Pydantic:

from typing import Literal
from pydantic import BaseModel

class TicketAnalysis(BaseModel):
    category: Literal["billing", "technical", "account", "other"]
    priority: Literal["low", "medium", "high"]
    sentiment: Literal["positive", "neutral", "negative"]
    summary_fa: str

هرگز خروجی مدل را بدون اعتبارسنجی مستقیماً وارد SQL، دستور Shell یا عملیات مالی نکنید.

Function Calling در Grok

Function Calling به مدل اجازه می‌دهد درخواست استفاده از یک ابزار را تولید کند.

مثال کاربر:

وضعیت سفارش شماره ۱۲۳۴ را بررسی کن.

مدل می‌تواند پیشنهاد دهد تابع زیر فراخوانی شود:

{
  "name": "get_order_status",
  "arguments": {
    "order_id": "1234"
  }
}

اما اجرای واقعی باید توسط Backend انجام شود.

معماری امن:

درخواست کاربر
    ↓
Grok
    ↓
پیشنهاد Tool Call
    ↓
بررسی مجوز کاربر
    ↓
اعتبارسنجی آرگومان‌ها
    ↓
اجرای تابع محدود
    ↓
ثبت Audit Log
    ↓
ارسال نتیجه به Grok
    ↓
پاسخ نهایی

برای عملیات حساس مانند انتقال پول، حذف حساب یا ارسال پیام، تأیید انسانی اضافه کنید.

جست‌وجوی وب و X در Grok API

مدل‌های پشتیبانی‌شده می‌توانند از ابزارهای Web Search و X Search استفاده کنند. این قابلیت برای ساخت موتور تحقیق یا Agent پایش شبکه اجتماعی مفید است.

نمونه کاربرد:

موضوع «هوش مصنوعی در فروشگاه‌های اینترنتی ایران» را بررسی کن.

- وب و X را جست‌وجو کن.
- منابع رسمی را در اولویت قرار بده.
- محتوای کاربران را از ادعاهای رسمی جدا کن.
- تاریخ هر منبع را بنویس.
- نتیجه را در سه بخش «واقعیت‌ها»، «دیدگاه کاربران» و
  «موارد تأییدنشده» ارائه کن.

استفاده از ابزار جست‌وجو ممکن است هزینه جداگانه داشته باشد. قیمت جاری را از مستندات xAI بررسی کنید.

اتصال Grok به API درواره

اگر می‌خواهید مدل‌های مختلف هوش مصنوعی را با یک API سازگار و یکپارچه در نرم‌افزار خود استفاده کنید، کاتالوگ مدل‌های درواره را بررسی کنید.

آدرس پایه API درواره:

https://api.darvareh.ir/v1

موجودی مدل‌ها و شناسه آن‌ها ممکن است تغییر کند. فقط زمانی از نام یک مدل Grok استفاده کنید که همان مدل با شناسه دقیق در کاتالوگ فعلی درواره وجود داشته باشد.

نمونه Python با API درواره

import os
from openai import OpenAI

client = OpenAI(
    api_key=os.environ["DARVAREH_API_KEY"],
    base_url="https://api.darvareh.ir/v1"
)

response = client.chat.completions.create(
    model="MODEL_ID_FROM_DARVAREH_CATALOG",
    messages=[
        {
            "role": "system",
            "content": (
                "شما یک دستیار فارسی دقیق هستید. "
                "عدم قطعیت و محدودیت اطلاعات را اعلام کنید."
            )
        },
        {
            "role": "user",
            "content": "برای یک SaaS ایرانی معماری Multi-Model AI پیشنهاد بده."
        }
    ],
    temperature=0.3
)

print(response.choices[0].message.content)

نمونه JavaScript با API درواره

import OpenAI from "openai";

const client = new OpenAI({
  apiKey: process.env.DARVAREH_API_KEY,
  baseURL: "https://api.darvareh.ir/v1",
});

const response = await client.chat.completions.create({
  model: "MODEL_ID_FROM_DARVAREH_CATALOG",
  messages: [
    {
      role: "system",
      content: "شما یک مهندس نرم‌افزار ارشد و فارسی‌زبان هستید.",
    },
    {
      role: "user",
      content: "یک نمونه امن Tool Calling برای استعلام سفارش طراحی کن.",
    },
  ],
});

console.log(response.choices[0].message.content);

درواره API ارائه می‌کند؛ بنابراین رابط چت، ذخیره مکالمات، Agent، ابزارها، احراز هویت و تجربه کاربری نهایی را تیم شما پیاده‌سازی می‌کند.

استفاده از Grok در ابزارهای برنامه‌نویسی

ابزارهایی که Custom Base URL یا OpenAI-compatible Provider می‌پذیرند، ممکن است امکان اتصال مستقیم یا واسطه‌ای به Grok را فراهم کنند.

تنظیمات معمول:

Provider: OpenAI Compatible
Base URL: https://api.darvareh.ir/v1
API Key: کلید API درواره
Model: شناسه مدل از کاتالوگ درواره

این الگو ممکن است در ابزارهایی مانند موارد زیر قابل استفاده باشد:

• OpenCode
• Roo Code
• Cline
• Cherry Studio
• Chatbox
• LobeChat
• Open WebUI
• Dify
• Flowise

سازگاری دقیق هر ابزار و قابلیت‌هایی مانند Tool Calling، Vision یا Streaming را جداگانه آزمایش کنید.

حریم خصوصی Grok در X

X برای Grok تنظیماتی درباره استفاده از داده و شخصی‌سازی ارائه می‌کند. طبق راهنمای رسمی X، مسیر تنظیم مربوط به استفاده از داده در نسخه فعلی به‌طور کلی شامل این بخش‌هاست:

1. Settings and privacy
2. Privacy and safety
3. Data sharing and personalization
4. Grok & Third-party Collaborators
5. Data Sharing

در این قسمت می‌توانید گزینه استفاده از داده عمومی و تعاملات Grok برای آموزش و Fine-tuning را بررسی یا غیرفعال کنید.

نام و محل گزینه‌ها ممکن است با تغییر رابط X عوض شود.

چگونه تاریخچه Grok را حذف کنیم؟

در تنظیمات حریم خصوصی X ممکن است گزینه‌ای برای حذف تاریخچه گفت‌وگوهای Grok وجود داشته باشد. بر اساس راهنمای X، حذف از سیستم‌ها می‌تواند تا ۳۰ روز زمان ببرد، مگر اینکه نگهداری بخشی از اطلاعات به دلایل امنیتی یا قانونی لازم باشد.

حذف تاریخچه جایگزین سیاست امنیت اطلاعات نیست. داده محرمانه‌ای که نباید ارسال شود را از ابتدا وارد چت نکنید.

چه اطلاعاتی را نباید برای Grok ارسال کنیم؟

• رمز عبور
• کلید API
• Private Key
• اطلاعات کارت بانکی
• کد ملی و اطلاعات هویتی
• پرونده پزشکی
• قرارداد محرمانه
• اطلاعات مشتریان
• فایل پشتیبان دیتابیس
• Source Code دارای Secret
• اطلاعات طبقه‌بندی‌شده سازمانی
• محتوای خصوصی افراد بدون رضایت

خود X نیز توصیه می‌کند اطلاعات شخصی، حساس یا محرمانه در مکالمات Grok وارد نشود.

مزایای Grok

• دسترسی به قابلیت‌های جست‌وجوی وب
• قابلیت جست‌وجوی محتوای عمومی X
• مناسب برای موضوعات روز
• مدل‌های استدلالی
• ورودی متن و تصویر
• تولید تصویر و ویدئو
• Function Calling
• Structured Outputs
• API سازگار با الگوهای رایج
• مدل‌های تخصصی برنامه‌نویسی
• امکان ساخت Agent و موتور تحقیق

محدودیت‌های Grok

• ممکن است پاسخ نادرست تولید کند.
• محتوای X الزاماً معتبر نیست.
• منابع باید به‌صورت مستقل بررسی شوند.
• دسترسی قابلیت‌ها به حساب و منطقه وابسته است.
• مدل‌ها و قیمت‌ها مرتب تغییر می‌کنند.
• تولید تصویر و ویدئو بی‌خطا نیست.
• متن فارسی ممکن است به ویرایش نیاز داشته باشد.
• کد تولیدشده می‌تواند آسیب‌پذیر باشد.
• Context بزرگ تضمین‌کننده دقت نیست.
• استفاده از ابزارها هزینه و ریسک بیشتری دارد.
• داده حساس نباید بدون ارزیابی امنیتی ارسال شود.

Grok یا ChatGPT؛ کدام بهتر است؟

Grok برای رصد X و موضوعات لحظه‌ای مزیت دارد. ChatGPT نیز اکوسیستم و قابلیت‌های متفاوتی ارائه می‌کند. نتیجه باید با مدل‌های دقیق و روی وظایف واقعی مقایسه شود.

Grok یا Gemini؟

Gemini با Google Workspace، Android، Search و قابلیت‌های چندوجهی گوگل یکپارچگی عمیق‌تری دارد. Grok در ارتباط با شبکه X و تحلیل محتوای جاری آن مزیت دارد.

• برای Gmail، Drive و سرویس‌های گوگل: Gemini
• برای تحلیل بحث‌های X: Grok
• برای تولید تصویر: هر دو را آزمایش کنید
• برای برنامه‌نویسی: مدل دقیق و ابزار مهم‌تر از برند است
• برای تحقیق: کیفیت منابع و نحوه استناد را مقایسه کنید

Grok یا DeepSeek؟

DeepSeek بیشتر به دلیل مدل‌های استدلالی، برنامه‌نویسی و API خود شناخته می‌شود. Grok علاوه بر استدلال و کدنویسی، جست‌وجوی وب و X را به‌عنوان بخش مهمی از اکوسیستم خود ارائه می‌کند.

اگر اطلاعات جاری و شبکه X مهم است، Grok انتخاب طبیعی‌تری محسوب می‌شود. اگر پردازش متنی، استدلال و نسبت هزینه به عملکرد اولویت دارد، DeepSeek را نیز آزمایش کنید.

کاهش هزینه Grok API

مدل را متناسب با کار انتخاب کنید

برای درخواست ساده از مدل یا سطح Reasoning بیش‌ازحد قدرتمند استفاده نکنید.

Context غیرضروری را حذف کنید

هر Token ورودی می‌تواند هزینه ایجاد کند.

Prompt Caching را فعال کنید

در مدل‌ها و APIهای پشتیبانی‌شده، ثابت نگه‌داشتن Prefix و استفاده صحیح از Cache Key می‌تواند هزینه ورودی تکراری را کاهش دهد. راهنمای Grok 4.5 بر استفاده از prompt_cache_key یا Header مرتبط برای افزایش احتمال Cache Hit تأکید می‌کند.

تاریخچه مکالمه را خلاصه کنید

به‌جای ارسال تمام پیام‌ها، وضعیت ضروری را نگه دارید.

خروجی را محدود کنید

طول خروجی را متناسب با نیاز تعیین کنید.

Search را فقط هنگام نیاز فعال کنید

برای سؤال ثابت و عمومی نیازی به جست‌وجوی زنده نیست.

از Batch API استفاده کنید

برای پردازش‌های غیرهم‌زمان و پرتعداد، Batch API را بررسی کنید.

Retry را کنترل کنید

از Exponential Backoff و سقف مشخص برای تلاش مجدد استفاده کنید.

مصرف را ثبت کنید

برای هر درخواست این موارد را ذخیره کنید:

• مدل
• توکن ورودی
• توکن خروجی
• Cache Hit
• ابزارهای استفاده‌شده
• مدت پاسخ
• تعداد Retry
• هزینه تخمینی
• پروژه یا کاربر

پرسش‌های متداول

Grok چیست؟

Grok دستیار و خانواده مدل‌های هوش مصنوعی شرکت xAI است. این ابزار برای گفت‌وگو، استدلال، برنامه‌نویسی، جست‌وجوی وب و X، تحلیل تصویر و تولید رسانه استفاده می‌شود.

Grok متعلق به چه کسی است؟

Grok توسط شرکت xAI توسعه یافته است. ایلان ماسک بنیان‌گذار xAI است و این محصول با شبکه اجتماعی X ارتباط نزدیکی دارد.

تلفظ Grok چیست؟

در فارسی معمولاً «گراک» گفته می‌شود، هرچند شکل «گروک» نیز میان کاربران دیده می‌شود.

آیا Grok رایگان است؟

ممکن است استفاده محدود رایگان ارائه شود، اما مدل‌ها و قابلیت‌های پیشرفته می‌توانند به اشتراک نیاز داشته باشند. API نیز معمولاً مصرف‌محور است.

آیا Grok فارسی صحبت می‌کند؟

بله. می‌توانید فارسی بنویسید و پاسخ فارسی دریافت کنید. برای خروجی بهتر، زبان، لحن و ساختار را در پرامپت مشخص کنید.

آیا Grok به اینترنت متصل است؟

نسخه‌ها و مدل‌های پشتیبانی‌شده می‌توانند از Web Search و X Search استفاده کنند. اتصال را نباید برای تمام درخواست‌ها و تمام مدل‌ها به‌صورت پیش‌فرض فرض کرد.

آیا Grok اطلاعات X را می‌بیند؟

Grok می‌تواند در قابلیت‌های پشتیبانی‌شده محتوای عمومی X را جست‌وجو کند. دسترسی به محتوای خصوصی یا حفاظت‌شده تابع قوانین و مجوزهای پلتفرم است.

آیا Grok عکس می‌سازد؟

بله. خانواده Grok Imagine برای تولید و ویرایش تصویر ارائه شده است.

آیا Grok ویدئو می‌سازد؟

xAI مدل‌های تولید ویدئو ارائه می‌کند؛ اما نوع ورودی و قابلیت‌های هر مدل متفاوت است. مستندات نسخه انتخابی را بررسی کنید.

آیا Grok برای برنامه‌نویسی مناسب است؟

بله. Grok می‌تواند کد تولید و تحلیل کند و xAI مدل‌های متمرکز بر Coding و Agentic Engineering نیز دارد. تمام کدهای تولیدی باید تست و بازبینی شوند.

آیا Grok API سازگار با OpenAI است؟

xAI رابط‌های رایجی مانند Chat Completions را ارائه می‌کند و می‌توان از SDKهای سازگار استفاده کرد. بااین‌حال، تمام قابلیت‌ها و پارامترها الزاماً یکسان نیستند.

آیا می‌توان Grok را به سایت متصل کرد؟

بله. باید درخواست را از Backend به xAI API یا ارائه‌دهنده سازگار ارسال کنید. کلید API نباید در Frontend قرار گیرد.

آیا Grok امن است؟

امنیت به حساب، تنظیمات، معماری و نوع داده بستگی دارد. اطلاعات حساس را وارد رابط عمومی نکنید و سیاست حریم خصوصی را بررسی کنید.

چگونه استفاده از داده برای آموزش Grok را غیرفعال کنیم؟

در تنظیمات Privacy and Safety شبکه X، بخش Data Sharing and Personalization و تنظیمات Grok را بررسی کنید. نام دقیق گزینه‌ها ممکن است تغییر کند.

جمع‌بندی

Grok یکی از مهم‌ترین جایگزین‌های ChatGPT است که جست‌وجوی وب و ارتباط با شبکه X را با مدل‌های استدلالی، برنامه‌نویسی و تولید رسانه ترکیب می‌کند.

برای استفاده مؤثر از Grok:

• پرامپت دقیق و ساختاریافته بنویسید.
• برای اطلاعات روز، ابزار Search را فعال کنید.
• ادعاهای شبکه X را مستقل بررسی کنید.
• برای کار ساده از Reasoning سنگین استفاده نکنید.
• مدل را بر اساس کاربرد، نه فقط شماره نسخه انتخاب کنید.
• کد و JSON تولیدشده را اعتبارسنجی کنید.
• کلید API را فقط در Backend نگه دارید.
• داده محرمانه را وارد چت عمومی نکنید.
• هزینه Token، Search، ابزار و رسانه را پایش کنید.
• قبل از Deploy، مدل را روی داده‌های واقعی خود ارزیابی کنید.

اگر می‌خواهید مدل‌های مختلف هوش مصنوعی را از طریق یک API سازگار در محصول، Agent یا ابزار برنامه‌نویسی خود آزمایش کنید، مدل‌های موجود و مستندات درواره را بررسی کنید.

مقالات مرتبط

• بهترین جایگزین ChatGPT؛ مقایسه Claude، Gemini، DeepSeek و Grok
• DeepSeek چیست؟ آموزش کامل استفاده از دیپ‌سیک و اتصال API
• Gemini چیست؟ آموزش کامل استفاده از هوش مصنوعی گوگل
• ساخت عکس با Gemini و Nano Banana
• آموزش اتصال API هوش مصنوعی به وب‌سایت